हलन्त
Halanta — The Virama Sign
Every consonant in Sanskrit has a hidden vowel अ inside it. The virama (्) removes that vowel, leaving a pure consonant sound. Two pure consonants can then merge to form a conjunct.
The virama in action
कkaConsonant
+
्halantVirama
=
क्k onlyPure sound
Then क् + ष = क्ष (ksha) — two pure consonants merge into one conjunct!
Consonants with Virama
हलन्त व्यञ्जनाः— consonants without their inherent vowelka
क
क→क्
सत्कार
honour / respect
ta
त
त→त्
सत्य
truth
na
न
न→न्
मन्त्र
sacred chant
pa
प
प→प्
सप्त
seven
ra
र
र→र्
कर्म
action / karma
ma
म
म→म्
धर्म
virtue / duty
sha
श
श→श्
श्री
auspicious / holy
sa
स
स→स्
स्वर
vowel / sound
da
द
द→द्
विद्या
learning / wisdom
va
व
व→व्
विश्व
universe / world
Conjunct Consonants
संयुक्ताक्षराणि— two consonants merged into one special formक्ष
ksha
क् + ष
क्षमा
forgiveness
त्र
tra
त् + र
त्रि
three
ज्ञ
gya
ज् + ञ
ज्ञान
knowledge / wisdom
श्र
shra
श् + र
श्री
auspicious / holy
द्व
dva
द् + व
द्वार
door / gate
प्र
pra
प् + र
प्रेम
love / affection
श्व
shva
श् + व
विश्व
universe
न्त
nta
न् + त
शान्ति
peace